Large zdma aanpak co

HANDELEN NAAR WAARDE

Een model om te komen tot cultureel ondernemerschap


Subsidies staan onder druk; er zijn niet voldoende alternatieve inkomsten; cultuurorganisaties krimpen of verdwijnen; cultuuraanbod gaat verloren. Hoe kom je als individuele cultuurorganisatie uit deze negatieve spiraal? Zonder in te leveren op kwaliteit en authenticiteit? Zonder verschraling van het aanbod, omdat een breed publiek bediend moet worden? En hoe komt je zelf weer aan het roer?

De sector denkt volop na over een andere manier van bedrijfsvoering. De term cultureel ondernemerschap wordt alom genoemd. Maar hoe wordt je als culturele organisatie ondernemender?


Het model

Al sinds de negentiger jaren is de term cultureel ondernemerschap in omloop. Dit wordt vaak vertaald in het verkrijgen van hogere bezoekersaantallen en het aanboren van nieuwe financieringsbronnen. Maar stel hierbij de vraag: "Waarom zouden meer klanten, of anderen, geld geven aan jouw organisatie? Het model "Handelen naar Waarde" (zie bovenstaand figuur) hanteert dit als centrale vraag en werkt in drie stappen naar een ondernemende organisatie.

Het kennen van de eigen maatschappelijk waarde is de eerste stap in het model (Golden Circle). Vervolgens moet buiten de eigen organisatie gekeken worden en wordt de omgeving volledig in beeld gebracht (Extern). Het is hierbij de uitdaging om buiten de bestaande paden partijen te vinden die willen betalen voor het bestaan van jouw organisatie. De bevindingen van de eerste twee stappen vormen de strategie. Dan moet de organisatie de strategie gaan waarmaken (Intern). Dit vraagt om aanpassingen in de bedrijfsvoering, organisatie(-inrichting en -cultuur) en inzet van middelen. Dit is de laatste stap in het model. Maar daarmee is de kous niet af; het proces is cyclisch en zou om de drie jaar volledig doorlopen moeten worden. De omgeving ontwikkelt zich in hoog tempo, dus jouw organisatie ook.


Golden Circle

Om de waarde van de organisatie te leren kennen, maak ik graag gebruik van het Golden Circle-model (ook wel 'Start with Why' genoemd) van Simon Sinek.

Het model is ijzersterk, omdat het de allerbelangrijkste vraag centraal stelt: Waarom? De meeste organisaties weten namelijk wel wat (What) ze doen. Ze bieden cultuureducatieve activiteiten aan, maken theaterproducties voor jongeren, stellen hedendaagse kunst tentoon voor het publiek, enzovoorts. Minder organisaties weten hoe (How) ze het doen: wat maakt de organisatie zo bijzonder of wat zijn haar onderscheidende kernwaarden? Nog minder organisaties weten waarom (Why) ze doen wat ze doen. Wat is haar 'raison d'etre', haar overtuiging, haar ultieme doel? Dit geeft de organisatie haar kracht en haar waarde. Dit is de basisgedachte waarvanuit de organisatie moet handelen. 


Extern organiseren

De volgende stap resulteert in een strategie die duidelijk maakt hoe de organisatie handelt naar haar waarde. Vanuit het 'waarom' (Golden Circle) kijkt de organisatie naar buiten, naar haar omgeving. Die moet heel goed -en ook continu- in beeld worden gebracht. Niet alleen klanten en concurrenten worden daarbij onder de loep genomen, ook partners en andere partijen die de waarde van de organisatie erkennen. Wees hierin creatief! Vervolgens wordt bepaald hoe de omgeving wordt bewerkt, en hoe er dagelijks vanuit de waarde van de organisatie wordt gewerkt. Blijf de omgeving alert in de gaten houden, houd aansluiting, en durf nieuwe verbindingen aan te gaan. Belangrijk is dat de omgeving jou opmerkt; de organisatie moet onder de aandacht gebracht worden. Dit vraagt om de nodige overtuigingskracht, en moet uiteindelijk leiden tot erkenning. Anderen moeten over jou zeggen dat je als organisatie waarde hebt.


Intern organiseren

Alle goede ideeën en beleidsplannen ten spijt als de organisatie het met haar mensen en middelen niet kan waarmaken. Een juiste invoering van de strategie binnen de eigen organisatie is essentieel. Dit vraagt om goed leiderschap. Zodat de organisatie op de juiste manier wordt ingericht en de medewerkers met de beloofde passie en overtuiging de omgeving bedienen. Wederom moet de omgeving dagelijks merken dat er vanuit de waarde gewerkt wordt en dit ook erkennen. De bezoekers, financiers, opdrachtgevers; de maatschappij. Allemaal. Dit leidt tot een sterke organisatie. Dit is handelen naar waarde. 


Meer weten hierover? Neem gerust contact met mij op. 

Hester Zuidema, februari 2015